Het verschil tussen een latei en een geveldrager
Een muur bestaat uit stenen die op elkaar rusten. Maak je er een gat in voor een raam of deur, dan moet het metselwerk boven die opening ergens op steunen. Daarvoor zijn lateien en geveldragers.
- Latei: een balk boven een opening die het metselwerk erboven draagt en het gewicht naar de muur aan weerszijden brengt. Lateien zijn er van beton, staal en soms nog van hout of natuursteen in oude panden.
- Geveldrager: een stalen profiel, vaak een hoeklijn, dat specifiek het buitenblad van een spouwmuur draagt. Het binnenblad heeft dan zijn eigen latei. Bij grote openingen of hoekramen is een geveldrager soms aan de achterliggende constructie opgehangen.
Beide zijn onderdeel van de draagconstructie. Ze zijn dus niet zomaar een detail van het kozijn, maar dragen echt gewicht.
Herken de signalen van een probleem
Vooral bij woningen uit de jaren vijftig tot en met zeventig zie je vaak problemen met stalen lateien en geveldragers. Het staal werd toen niet altijd goed beschermd tegen vocht. Gaat het roesten, dan zet het uit en duwt het metselwerk omhoog. Let op deze signalen:
- Horizontale scheuren in de voegen net boven een raam of deur.
- Een stenen rollaag boven het kozijn die scheef staat of loszit.
- Roestsporen of bruine strepen op het metselwerk.
- Kozijnen die gaan klemmen omdat ze onder druk staan.
- Diagonale scheuren vanaf de hoeken van een opening.
Zie je een of meer van deze punten, laat het dan beoordelen. Vroeg ingrijpen is meestal goedkoper dan wachten tot er stenen loskomen.
Relevante dienst
Constructieberekening Geveldrager / latei
Constructieberekening door een gecertificeerd constructeur, klaar voor je vergunningaanvraag bij de gemeente.
Op aanvraag
Wanneer je een nieuwe latei of geveldrager nodig hebt
Naast herstel komt een nieuwe latei of geveldrager vooral in beeld bij verbouwingen:
- Je vergroot een raam of maakt van een raam een openslaande deur.
- Je plaatst een brede schuifpui in de achtergevel.
- Je maakt een doorgang in een binnenmuur.
- Je bouwt een aanbouw en haalt een deel van de bestaande gevel weg.
In al die gevallen wordt de opening breder, en een bredere opening vraagt een zwaarder profiel. Hoe zwaar, hangt af van de breedte, wat er boven de opening zit en hoe het profiel wordt opgelegd. Dat volgt uit een constructieberekening. Op de bijbehorende tekening staan het profiel, de oplegging en de details voor de aansluiting.
Hoe het vervangen in zijn werk gaat
Het vervangen van een latei of het maken van een nieuwe opening gaat in een vaste volgorde. Eerst wordt het metselwerk boven de opening tijdelijk ondersteund met stempels en naalden. Daarna wordt het oude metselwerk of de oude latei verwijderd en komt het nieuwe profiel op de opleggingen. Na het aanvullen van het metselwerk worden de stempels pas weggehaald als alles voldoende draagt.
Belangrijk bij stalen profielen: ze moeten goed beschermd worden tegen roest, bijvoorbeeld door thermisch verzinken. Daarnaast is een goede waterkering boven de opening nodig, zodat vocht in de spouw naar buiten wordt afgevoerd en niet op het staal blijft staan.
Vergunning en regels
Of je voor een nieuwe of grotere opening een vergunning nodig hebt, hangt af van onder meer de gevel waarin je werkt en of je huis een monument is. Controleer het met de vergunningcheck in het Omgevingsloket. De constructie moet hoe dan ook voldoen aan het Besluit bouwwerken leefomgeving, dus een berekening is in alle gevallen verstandig.